UPADŁOŚĆ KONSUMENCKA - KORZYŚCI OGŁOSZENIA UPADŁOŚCI DLA DŁUŻNIKA

UPADŁOŚĆ KONSUMENCKA - KORZYŚCI OGŁOSZENIA UPADŁOŚCI DLA DŁUŻNIKA

Dzięki nowelizacji z 31 grudnia 2014 r. oraz nowelizacji z 2015 r. wchodzącej w życie 1 stycznia 2016 r. upadłość konsumencka stała się istotną i praktyczną instytucją prawa upadłościowego, umożliwiającą faktyczne oddłużenie niewypłacalnych osób fizyczny nie prowadzących działalności gospodarczej.

Dzięki wprowadzonym zmianom możliwość ogłoszenia upadłości konsumenckiej stała się realną szansą dla rzeszy zadłużonych konsumentów, w tym niektórych byłych przedsiębiorców i wspólników spółek osobowych. Procedura postępowania upadłościowego konsumenckiego stała się powszechniejsza poprzez zniesienie wymogu posiadania przez dłużnika majątku wystarczającego do zaspokojenia nie małych kosztów postępowania. Jednocześnie procedura ta stała się tańsza dla dłużnika poprzez obniżenie opłat sądowych. Dzięki wspomnianym nowelizacjom instytucja upadłości konsumenckiej staje się popularnym i skutecznym sposobem na wyjście z nadmiernych długów i rozpoczęcie nowego życia bez balastu błędnych decyzji i nieszczęśliwych zdarzeń, które doprowadziły dłużnika do niewypłacalności.

O skuteczności i pragmatyzmie wprowadzonych nowelizacji świadczy fakt, że od wejścia w życie wspomnianych zmian sądy orzekły już o tysiącach upadłości konsumenckich, podczas gdy przed ich wprowadzeniem – a więc zgodnie z pierwotnym kształtem norm wprowadzających upadłość konsumencką – od 31 marca 2009r. do końca 2012 r., pozytywnie rozpatrzono jedynie kilkadziesiąt wniosków.

Upadłość konsumencka w obecnym kształcie daje upadłemu dłużnikowi wiele istotnych korzyści prowadzących do faktycznego i pełnego oddłużenia.

UMORZENIE ZOBOWIĄZAŃ - ODDŁUŻENIE KONSUMENTA

Najważniejszą z punktu widzenia konsumenta korzyścią jest pewność oddłużenia konsumentów, wobec których ogłoszona została upadłość konsumencka i którzy rzetelnie stosowali się do przepisów prawa i wypełniali postanowienia sądu w toku postępowania upadłościowego, w szczególności zaś wykonali plan spłaty ustalony przez sąd lub wykonali postanowienia układu z wierzycielami. Oddłużenie konsumenta następuje poprzez umorzenie jego niezaspokojonych w toku postępowania wierzytelności, a więc dopiero po ogłoszeniu upadłości i wykonaniu planu spłaty lub układu.

Plan spłaty wierzycieli ustalany jest przez sąd, który uwzględnia zarówno możliwości zarobkowe upadłego, konieczność utrzymania konsumenta i osób pozostających na jego utrzymaniu oraz wysokość niezaspokojonych zobowiązań i przewidywaną możliwość ich zaspokojenia w przyszłości. Wydając postanowienie o ustaleniu planu spłaty wierzycieli, sąd określa zakres i czas w jakim upadły ma obowiązek spłacać zobowiązania. Na uwagę zasługuje, że zgodnie z ustawą czas spłaty wierzycieli nie może być dłuższy niż 36 miesięcy – a tylko w wyjątkowych przypadkach może zostać przedłużony do 54 miesięcy. Wydając postanowienie o planie spłaty wierzycieli sąd określa też jaka część zobowiązań upadłego zostanie umorzona po wykonaniu planu spłaty. Warunkiem oddłużenia jest więc wykonanie przez konsumenta zobowiązań ustalonych w planie spłaty.

Zarówno planem spłaty, jak i umorzeniem zobowiązań objęte są te długi, które powstały przed dniem ogłoszenia upadłości, przy czym umorzenie obejmuje niemal wszystkie kategorie zobowiązań, zarówno prywatne jak i publiczno-prawne. Wobec upadłego wygasają też wszystkie roszczenia jakie przysługują jego gwarantom, poręczycielom i dłużnikom solidarnym (współdłużnikom) pod warunkiem, że gwarancje, poręczenia czy odpowiedzialność solidarna dotyczy zobowiązań, które zostały umorzone w postępowaniu upadłościowym konsumenckim.

W wyjątkowych wypadkach, jeżeli osobista sytuacja upadłego w oczywisty sposób wskazuje, że nie byłby on zdolny do dokonania jakichkolwiek spłat w ramach planu spłaty wierzycieli, sąd umarza zobowiązania upadłego bez ustalenia planu spłaty wierzycieli, co przesądza o celowości składania wniosku o ogłoszenie upadłości, także wtedy gdy dłużnik nie posiada praktycznie żadnego majątku i większych możliwości zarobkowych.

Instytucja umorzenia zobowiązań upadłego skutkuje więc jedynie częściową i dopasowaną do jego sytuacji materialnej spłatą zobowiązań w okresie maksymalnie 36 miesięcy – wyjątkowo 54 miesięcy – a w szczególnych sytuacjach brakiem obowiązku jakichkolwiek spłat.

ZAWIESZENIE POSTĘPOWAŃ SĄDOWYCH I ADMINISTRACYJNYCH TOCZĄCYCH SIĘ WOBEC DŁUŻNIKA

Z chwilą ogłoszenia upadłości wszystkie postępowania toczące się przeciwko upadłemu dotyczące masy upadłości (takie postępowania, w których wynik może mieć wpływ na stan masy upadłości), a wszczęte przed ogłoszeniem upadłości, zostają zawieszone. Do postępowań tych może wejść syndyk jako pełnomocnik upadłego konsumenta. Zawieszeniu nie ulegną jednak te postępowania, które nie mają wpływu na stan masy upadłości (wcześniej majątku konsumenta), takie jak postępowania w sprawie praw niemajątkowych oraz niektóre inne postępowania, mające co prawda wpływ na stan masy, posiadające jednak szczególny, osobisty dla dłużnika charakter (postępowanie w sprawie o należne od upadłego alimenty oraz odszkodowania i renty z tytułu odpowiedzialności za uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia albo utratę żywiciela, oraz z tytułu uprawnień objętych treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę).

ZAWIESZENIE POSTĘPOWAŃ EGZEKUCYJNYCH TOCZĄCYCH SIĘ WOBEC DŁUŻNIKA

Z chwilą ogłoszenia upadłości przez cały czas trwania postępowania aż do chwili umorzenia zobowiązań wszystkie toczące się przeciwko dłużnikowi postępowania egzekucyjne zostają zawieszone. Z chwilą zaś uprawomocnienia się postanowienia o ogłoszeniu upadłości zostają one umorzone. Po ogłoszeniu upadłości konsumenckiej (ale też upadłości na zasadach ogólnych) niedopuszczalne jest wszczęcie postępowania egzekucyjnego przeciwko masie upadłości (wcześniej majątku konsumenta).

WSTRZYMANIE BIEGU ODSETEK

Z chwilą ogłoszenia upadłości następuje zatrzymanie naliczania odsetek od wierzytelności dłużników nierzeczowych. Ustawa stanowi jedynie wyjątek dla wierzytelności wierzycieli zabezpieczonych rzeczowo na majątku dłużnika (hipoteka, zastaw rzeczowy), jednak odsetki te mogą zostać zaspokojone jedynie ze środków ze sprzedaży przedmiotu zabezpieczenia. W przypadku wszystkich wierzycieli nie posiadających zabezpieczenia na majątku dłużnika bieg odsetek ustaje.

ZASPOKOJENIE POTRZEB MIESZKANIOWYCH UPADŁEGO

W toku prowadzonego postępowania upadłościowego cały, niewyłączony na mocy przepisów szczególnych majątek dłużnika zostaje włączony do masy upadłości, a następnie zlikwidowany (sprzedany) przez syndyka. Uzyskane w ten sposób środki przeznacza się na proporcjonalne zaspokojenie wierzycieli, zgodnie z regułami prawa i pokrycie kosztów postępowania. Oznacza to, że w przypadku gdy dłużnik jest właścicielem nieruchomości mieszkaniowej (lokalu mieszkalnego bądź domu jednorodzinnego) w chwili sprzedaży utraci lokal w którym mieszka. Antycypując społeczne konsekwencje takiego działania ustawodawca wprowadził szczególne normy uprawniające upadłego do otrzymania kwoty pieniężnej odpowiadającej przeciętnemu czynszowi najmu lokalu mieszkalnego za okres nie mniejszy niż 12 i nie dłuższy niż 24 miesięcy. Takie regulacje znacząco poprawiają pozycję dłużnika, pozbawionego nagle dachu nad głową, pozwalając mu na wynajęcie lokalu mieszkalnego i spokojną reorganizację jego życia prywatnego i zawodowego. Przy ustalaniu wysokości wspomnianej kwoty pieniężnej sąd bierze pod uwagę także potrzeby rodziny upadłego konsumenta.

UMORZENIE KOSZTÓW POSTĘPOWAŃ EGZEKUCYJNYCH

Koszty wszczętych przed ogłoszeniem upadłości postępowań egzekucyjnych toczących się przeciwko dłużnikowi, po ogłoszeniu upadłości konsumenckiej wchodzą do masy upadłości i zostają objęte planem spłaty, a w części niespłaconej zostają umorzone razem z innymi niespłaconymi częściowo lub w całości wierzytelnościami.

DOPUSZCZALNOŚĆ ZAWARCIA UKŁADU Z WIERZYCIELAMI

Co prawda ugodę z wierzycielami rozumianą jako zwykłą umowę cywilnoprawną można formalnie zawrzeć w dowolnym czasie i niemal w dowolnym kształcie (ograniczonym jedynie ustawą, celem i względami współżycia społecznego), jednak do zawarcia ugody, jak każdej (niemal) umowy, konieczna jest zgodna wola obu stron. Praktyka wskazuje, że korzystne dla interesu dłużnika ugody zawierane są przez wierzycieli rzadko i zazwyczaj w wyjątkowych sytuacjach takich jak np. zupełna bezskuteczność egzekucji połączonej z faktycznymi możliwościami płatniczymi dłużnika. Dzięki szczególnej konstrukcji instytucji upadłości konsumenckiej pozwalającej na umorzenie części lub całości długów, prawdopodobieństwo zawarcia ugody ze świadomymi jej skutków wierzycielami znacząco rośnie jeszcze przed złożeniem wniosku o jej ogłoszenie. Samo ogłoszenia natomiast przez sąd upadłości konsumenckiej daje już silny argument dłużnikowi w relacjach z wierzycielem. Nadto nad zawarciem takiej ugody po ogłoszeniu upadłości – zwanej w postępowaniu upadłościowym układem – czuwa sąd, umacniając dodatkowo pozycję upadłego dłużnika, inaczej pozbawionego często opieki prawnej. Zawarcie ugody sensu largo możliwe jest w każdej chwili, ale zawarcie układu, będącego szczególnym rodzajem ugody możliwe staje się dopiero po ogłoszeniu upadłości. Zawarcie układu może być w niektórych przypadkach szansą dłużnika na zachowanie niektórych składników majątku w tym mieszkania dłużnika – o ile takie rozwiązanie będzie przewidziane w układzie i będzie wykonywany zgodnie z warunkami.

WYKREŚLENIE Z REJESTRU DŁUŻNIKÓW NIEWYPŁACALNYCH KRS I REJESTRÓW BIUR INFORMACJI GOSPODARCZEJ

Z chwilą umorzenia niezaspokojonych w toku postępowania upadłościowego zobowiązań konsumenta sąd rejestrowy dokonuje wykreślenia z rejestru dłużników niewypłacalnych prowadzonego przez Krajowy Rejestr Sądowy. Sąd rejestrowy wykreśla dłużnika z rejestru KRS z urzędu.

Na wniosek upadłego zostanie on także wykreślony z rejestrów prowadzonych przez biura informacji gospodarczej takich jak KRD czy BIG.

Reasumując, dłużnik wobec którego zostanie ogłoszona upadłość konsumencka może cieszyć się licznymi korzyściami wynikającymi z ustawy prawo upadłościowe i naprawcze, z których najdonioślejsza to całkowite oddłużenie poprzez umorzenie niezaspokojonych w toku postępowania zobowiązań konsumenta. Istotne są również inne korzystne skutki, powstające często już w chwili ogłoszenia upadłości, jak zawieszenie toczących się postępowań sadowych i egzekucyjnych, a także ochrona bytu dłużnika i jego rodziny poprzez przyznanie środków na najem lokalu mieszkalnego w sytuacji zbycia dotychczasowego lokalu przez syndyka. Ustawodawca ustanawiając szereg wskazanych i korzystnych skutków upadłości konsumenckiej zadbał o to, by instytucja ta mogła służyć szerokiemu gronu zadłużonych konsumentów oraz by drastyczne niekiedy skutki prawne jej ogłoszenia, nie były dla dłużnika nadmiernie dolegliwe.

 

Autorzy:

Piotr Pieczara, syndyk, licencjonowany doradca restrukturyzacyjny, pełnomocnik Kancelarii Themi

Michał Kaczmarski, Adwokat specjalizujący się w prawie upadłościowym, cywilnym i gospodarczym

Wypełnij formularz i zgłoś się w celu wykonania bezpłatnej analizy prawnej Twojej sytuacji pod kątem możliwości i skutków ogłoszenia upadłości konsumenckiej (lub upadłości przedsiębiorcy). Prawnicy Kancelarii Themi specjalizujący się w problematyce upadłości (syndycy masy upadłościowej, doradcy restrukturyzacyjni, adwokaci) skontaktują się z Tobą w ciągu 48 godzin w celu wykonania bezpłatnej analizy prawnej Twojej sytuacji.

Oświadczam, że wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych przez administratora danych w celach marketingowych, tj. sprzedaży usług prawnych Themi Spółka z o.o. z siedzibą w Krakowie i przesyłania mi informacji dotyczących oferty usług prawnych świadczonych przez Themi Spółka z o.o. z siedzibą w Krakowie, stosownie do treści przepisów Ustawy o ochronie danych osobowych z dnia 29.08.1997r. (Dz.U. Nr 133. Poz.883 ze zm.).